است « پول ، پول نمىزايد » همين است كه پول خاصيتى غير از واسطه بودن ندارد ، هرچيز ديگر ممكن است پول بزايد يعنى از خود منافعى قابل تبديل به پول داشته باشد جز خود پول كه سترون و عقيم است . ربا دزدى و ظلم است : عليهذا اثبات دزدى بودن ربا موقوف است به اثبات سترون بودن و عقيم بودن پول ، و اثبات عقيم بودن پول موقوف است به اثبات اينكه پول خاصيتى جز واسطه مبادله واقع شدن ندارد . عمده اين است كه ببينيم نظر اسلام در حرمت ربا به اين جهت هست يا نه . 5 . خلاصه فلسفه هاى متصوره در باب ربا : فلسفه احسان : الف . ربا مانع احسان و استفاده محتاجان از ديگران است ( 1 ) . ربا استفاده از احتياج ديگران است . اسلام مىخواهد در زمينه احتياجات ، افراد به يكديگر احسان كنند . اين نكته همان است كه در روايات آمده است . ولى اگر علت ، منحصر به اين باشد بايد رباى به اصطلاح انتاجى و تجارى اشكال نداشته باشد . اساس سرمايه دارى بر رباى انتاجى است . ب . قطع رابطه ثروت و كار . كسى كه منافع از پول مىگيرد ثروتى در اختيار مىگيرد كه كار نكرده است . جواب اين است كه صرف قطع رابطه ثروت و كار اگر مستلزم استثمار يا ترجيح بلامرجّح و مزاحمت آزادى ديگران نباشد ، اشكال ندارد . اگر كسى ادعا كند كه رباخوارى استثمار است دليل عليحده است كه در بند « د » خواهيم گفت . بعلاوه بحث ما در نظر اسلام است در حرمت ربا . اسلام در موارد زيادى مانند مالالاجاره و سود مضاربه ، سود كار نكرده را تجويز كرده بلكه در ارث اصل مال نيز ( نه تنها سود ) كار نكرده است . پس نظر اسلام در حرمت ربا به اين جهت نيست .

--> ( 1 ) . رجوع به ورقه هاى ربا ، صفحه 293